Ứng phó hạn hán mùa khô 2026-2027: ưu tiên nước cho giai đoạn nhạy cảm

Đánh giá nguy cơ từ trạng thái nguồn nước

Theo báo Nông nghiệp và Môi trường, nguy cơ hạn hán, thiếu nước mùa khô 2026-2027 cần được đánh giá từ trạng thái nguồn nước trước khi mùa khô bắt đầu. Tại nhiều nơi ở Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ, lượng mưa thiếu hụt trong một số tháng mùa mưa năm 2026, đặc biệt từ tháng 5 đến tháng 8, có thể hạn chế khả năng bổ sung nước cho đất, sông suối và hồ chứa. Mưa tháng 9 cải thiện ở một số khu vực nhưng chưa đồng nghĩa nguồn nước đã phục hồi đầy đủ.

Bài học từ các mùa khô trước

Mùa khô năm 2020, nhiều hồ chứa tại Ninh Thuận và Bình Thuận xuống mức rất thấp so với dung tích thiết kế; hàng nghìn héc-ta sản xuất phải tạm dừng hoặc thiệt hại. Hạn hán 2015-2016 ảnh hưởng nghiêm trọng các vùng cà phê Tây Nguyên do thiếu nước tưới. Thiệt hại không chỉ phụ thuộc lượng mưa thiếu hụt mà còn vào năng lực tích trữ, điều tiết và phân phối nước.

Ưu tiên nước theo giai đoạn sinh trưởng của cây trồng

Hạn hán trùng với giai đoạn ra hoa, thụ phấn, đậu quả hoặc phát triển quả non có thể làm cây rụng hoa, giảm đậu quả và suy giảm năng suất, một số tổn thất khó phục hồi dù sau đó có mưa. Nguy cơ cần chú ý trong giai đoạn từ tháng 3-5/2027, khi nắng nóng và nhu cầu tưới tăng ở nhiều khu vực phía Nam. Kế hoạch cấp nước vì thế không thể chỉ tính tổng nhu cầu cả mùa khô mà phải xác định đúng thời điểm cây cần nước nhất, kết hợp giữ ẩm và tưới tiết kiệm.

Giải pháp theo từng vùng

Duyên hải Nam Trung Bộ cần theo dõi sát mưa cuối năm 2026, dòng chảy đến hồ và dung tích tích trữ, xây dựng phương án cấp nước theo các mức thiếu hụt, vận hành công trình an toàn. Tây Nguyên ưu tiên nước tưới cho cà phê, hồ tiêu, cây ăn quả, kiểm kê nguồn nước mặt, nước dưới đất và ưu tiên diện tích đang ra hoa, đậu quả.

Đông Nam Bộ cần cân đối nhu cầu nước giữa sinh hoạt, nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ, giảm thất thoát. Đồng bằng sông Cửu Long cần theo dõi dự báo dòng chảy, ranh mặn, đo độ mặn trước khi lấy nước; không thể quy toàn bộ xâm nhập mặn cho El Niño vì còn phụ thuộc dòng chảy thượng nguồn, thủy triều và hoạt động sử dụng nước.

Ý nghĩa với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và nhà khoa học Việt Nam

• Hộ sản xuất và hợp tác xã có thể lập kế hoạch tưới theo giai đoạn ra hoa, đậu quả thay vì tưới dàn trải.
• Doanh nghiệp nông nghiệp nên kiểm kê nguồn nước, rà soát công trình và áp dụng tưới tiết kiệm trước mùa khô.
• Địa phương cần cập nhật phương án cấp nước theo diễn biến mưa, dòng chảy, hồ chứa và nhu cầu thực tế.

Vì sao không chỉ dựa vào cường độ El Niño để đánh giá nguy cơ hạn hán?

Theo bài viết, nguy cơ thiếu nước phải xét từ trạng thái nguồn nước trước mùa khô. Mưa thiếu hụt từ tháng 5 đến tháng 8/2026 ở nhiều nơi có thể hạn chế khả năng bổ sung nước cho đất, sông suối và hồ chứa.

Giai đoạn nào cây trồng dễ bị ảnh hưởng nặng nhất khi thiếu nước?

Giai đoạn ra hoa, thụ phấn, đậu quả và phát triển quả non. Khi hạn hán trùng các giai đoạn này, cây có thể rụng hoa, giảm đậu quả, suy giảm năng suất; nguy cơ cần chú ý từ tháng 3-5/2027 ở nhiều khu vực phía Nam.

Duyên hải Nam Trung Bộ cần theo dõi điều gì cuối năm 2026?

Cần theo dõi lượng mưa, dòng chảy đến hồ và dung tích tích trữ từ tháng 10 đến tháng 12/2026, vì mùa mưa chính của khu vực tập trung vào cuối năm và quyết định khả năng tích nước cho mùa khô.

Nguồn: Tổng hợp từ Báo Nông nghiệp và Môi trường (đăng ngày 13/11/2026)