Lúa giảm phát thải: giảm 30% phân bón, tiết kiệm 3–6 triệu đồng/ha

Nông dân muốn tham gia khi thấy hiệu quả

Sau nhiều vụ triển khai mô hình thuộc Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long, nhiều nông dân đề nghị tham gia khi tận mắt thấy hiệu quả. Ông Lê Thanh Tùng, Chủ tịch Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam (VIETRISA), cho biết đây là cơ sở để nhân rộng phương thức canh tác mới; mô hình được thử ở nhiều vùng sinh thái, qua nhiều mùa vụ và điều kiện khác nhau.

Những con số của mô hình canh tác giảm phát thải

Quy trình kết hợp tưới ngập khô xen kẽ và quản lý rơm rạ, tạo lợi ích cả về kinh tế lẫn môi trường.

Rào cản là thói quen canh tác

Ông Phan Văn Tâm, Phó Tổng giám đốc Công ty CP Phân bón Bình Điền, cho rằng trở ngại ban đầu là tâm lý nông dân e ngại giảm giống, giảm phân bón sẽ giảm năng suất. Nông dân quen gieo sạ dày, bón nhiều phân khó thay đổi chỉ qua một buổi hướng dẫn mà cần thấy tận mắt cây lúa sinh trưởng, năng suất và thu nhập cuối vụ.

Ông Lê Thanh Tùng nhận định thay đổi tập quán là việc khó vì cách làm cũ đã được thực hiện nhiều năm và không sai; trước đây giống và phân bón góp phần làm nên cuộc cách mạng xanh, tăng vụ từ một lên hai, ba vụ.

Từ năng suất tối đa sang năng suất mục tiêu

Định hướng sản xuất lúa hiện nay không còn hướng tới năng suất tối đa, mà là năng suất mục tiêu để vừa đạt hiệu quả kinh tế, vừa giữ sức khỏe đất và bảo vệ môi trường. Nông dân đã tham gia mô hình có thể trở thành người truyền đạt kỹ thuật thuyết phục cho nông dân khác.

Ý nghĩa với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và nhà khoa học Việt Nam

• Doanh nghiệp phân bón, giống có thể phát triển sản phẩm và dịch vụ kỹ thuật phù hợp canh tác giảm phát thải.
• Nhóm nghiên cứu cần chuẩn hóa số liệu chi phí, năng suất ở từng vùng sinh thái để thuyết phục nông dân.
• Mô hình trình diễn tại ruộng là kênh truyền thông hiệu quả hơn tập huấn ngắn.

Canh tác lúa giảm phát thải giúp giảm bao nhiêu phân bón và giống?

Theo ông Lê Thanh Tùng (VIETRISA), lượng phân bón có thể giảm khoảng 30%, lượng giống giảm từ 30–50% trong các mô hình thuộc Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Nông dân tiết kiệm được bao nhiêu chi phí mỗi hecta?

Theo số liệu tổng hợp của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, chi phí sản xuất tiết kiệm khoảng 3–6 triệu đồng/ha nhờ giảm giống, phân bón và số lần phun thuốc bảo vệ thực vật.

Vì sao nhiều nông dân còn e ngại áp dụng?

Họ lo giảm giống, giảm phân bón sẽ làm giảm năng suất và đã quen gieo sạ dày, bón nhiều phân. Vì vậy cần mô hình trình diễn để nông dân thấy tận mắt năng suất và thu nhập cuối vụ.

Nguồn: Tổng hợp từ Báo Nông nghiệp và Môi trường (đăng ngày 03/11/2026)