Năng lượng nguyên tử trong y tế: Bắc Ninh bàn đầu tư xạ trị

Hội thảo bàn về thực trạng và nhu cầu đầu tư

Sáng 27/10/2026, Sở Khoa học và Công nghệ TP. Bắc Ninh tổ chức hội thảo khoa học "Ứng dụng năng lượng nguyên tử trong y tế trên địa bàn thành phố Bắc Ninh". Diễn đàn quy tụ cơ quan quản lý nhà nước, chuyên gia, bệnh viện, cơ sở đào tạo, tổ chức khoa học và công nghệ cùng doanh nghiệp để trao đổi về thực trạng, nhu cầu, định hướng phát triển, giải pháp đầu tư, nhân lực và an toàn bức xạ.

Ông Nguyễn Phúc Thương, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, nhấn mạnh vai trò của kỹ thuật ứng dụng năng lượng nguyên tử trong chẩn đoán hình ảnh, y học hạt nhân và xạ trị. Ông đề nghị đánh giá nhu cầu thực tế, chia sẻ kinh nghiệm đầu tư, đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, xác định danh mục kỹ thuật ưu tiên và tăng phối hợp giữa các tuyến.

Số liệu thiết bị cho thấy nhu cầu xạ trị đang tăng

Theo số liệu được nêu tại hội thảo, trên địa bàn thành phố có 116 cơ sở sử dụng thiết bị X-quang với khoảng 258 thiết bị X-quang và chụp chiếu, 47 máy CT tại 41 cơ sở, 8 hệ thống C-Arm tại 6 cơ sở và 1 hệ thống DSA. Về y học hạt nhân có 2 cơ sở, về xạ trị cũng có 2 cơ sở. Đại diện Bệnh viện Ung bướu Bắc Ninh phản ánh máy gia tốc duy nhất của bệnh viện đang quá tải và sắp hết thời gian khấu hao; nhu cầu xạ trị được dự báo tăng lên 150-200 ca mỗi ngày. Bệnh viện đề xuất mô hình "hạ tầng đi trước, thiết bị về sau", trang bị cặp máy gia tốc tương đồng và tăng liên kết chuyên môn với bệnh viện tuyến trung ương.

Đầu tư đồng bộ ba trụ cột nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị

Ông Đào Khắc Hùng, Phó Giám đốc Sở Y tế, trình bày định hướng giai đoạn 2026-2030, nhấn mạnh phát triển đồng bộ ba trụ cột "Nhân lực - Cơ sở vật chất - Trang thiết bị" để tránh lãng phí. Đề xuất gồm ưu tiên đầu tư 2 máy gia tốc thế hệ mới và 1 hệ thống xạ trị áp sát, đồng thời chuẩn bị nhân lực trước thiết bị từ 12 đến 18 tháng.

Bà Trần Thị Ngọc Diệp, Phó Trưởng phòng Phát triển năng lượng nguyên tử, Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, phân tích định hướng theo quy hoạch quốc gia đến năm 2030, gồm hoàn thiện thể chế, chuẩn hóa vị trí việc làm kỹ sư vật lý y khoa, bảo đảm đầu tư đồng bộ và nâng năng lực sản xuất, cung ứng dược chất phóng xạ trong nước.

Khuyến nghị về kỹ thuật và an toàn bức xạ

TS. Đặng Thanh Lương, nguyên Phó Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, cảnh báo nguy cơ lạm dụng chỉ định X-quang và CT, đồng thời nhấn mạnh thực hiện Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025, áp dụng nguyên tắc tối ưu hóa liều ALARA và xây dựng văn hóa an toàn. TS.BS. Nguyễn Công Hoàng, Bệnh viện K Trung ương, giới thiệu các kỹ thuật xạ trị hiện đại và khuyến nghị cân nhắc hiệu quả trước khi đầu tư thiết bị chi phí lớn, bảo đảm tính đồng bộ và chú trọng đào tạo nhân lực.

Sau hội thảo, Sở Khoa học và Công nghệ sẽ tổng hợp ý kiến, phối hợp với Sở Y tế và các đơn vị liên quan để tham mưu nhiệm vụ, giải pháp, tập trung xác định nhóm kỹ thuật có nhu cầu cao, khả năng triển khai và hiệu quả thiết thực.

Ý nghĩa với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và nhà khoa học Việt Nam

• Các cơ sở y tế có thể tham khảo nguyên tắc đầu tư đồng bộ, chuẩn bị nhân lực trước thiết bị khi lập kế hoạch mua sắm.
• Doanh nghiệp cung ứng thiết bị và dược chất phóng xạ cần chú ý yêu cầu an toàn bức xạ và tính đồng bộ của giải pháp.

Bắc Ninh hiện có bao nhiêu cơ sở xạ trị và y học hạt nhân?

Theo số liệu nêu tại hội thảo ngày 27/10/2026, thành phố có 2 cơ sở y học hạt nhân và 2 cơ sở xạ trị. Ngoài ra có 116 cơ sở sử dụng thiết bị X-quang và 47 máy CT đặt tại 41 cơ sở.

Vì sao cần chuẩn bị nhân lực trước khi mua thiết bị xạ trị?

Ngành y tế đề xuất chuẩn bị nhân lực trước thiết bị từ 12 đến 18 tháng và phát triển đồng bộ nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị để tránh lãng phí. Thiết bị chi phí lớn cần đội ngũ vận hành, kỹ sư vật lý y khoa và điều kiện an toàn phù hợp.

Nguyên tắc ALARA trong an toàn bức xạ là gì?

Tại hội thảo, TS. Đặng Thanh Lương nhấn mạnh áp dụng nguyên tắc tối ưu hóa liều ALARA cùng xây dựng văn hóa an toàn, đồng thời cảnh báo nguy cơ lạm dụng chỉ định X-quang và CT. Nội dung nhằm giữ liều bức xạ ở mức thấp nhất có thể khi vẫn đạt mục tiêu chẩn đoán, điều trị.

Nguồn: Tổng hợp từ Cổng TTĐT Bộ Khoa học và Công nghệ (đăng ngày 28/10/2026)