Cà Mau ứng dụng khoa học công nghệ với 8 mô hình và đề án con cua

Mô hình tăng trưởng cũ đã chạm giới hạn

Tại lễ khai giảng lớp bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng do Tỉnh ủy Cà Mau tổ chức ngày 1/11/2026, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhận định cách phát triển dựa vào tài nguyên thiên nhiên và lao động giá rẻ không còn nhiều dư địa. Theo ông, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, kết hợp chuyển đổi số, cần trở thành động lực của tăng trưởng bền vững.

Tám mô hình ứng dụng gắn với doanh nghiệp hạt nhân

Bộ trưởng gợi mở 8 mô hình ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số gắn với doanh nghiệp, hợp tác xã làm hạt nhân. Đó là thủy sản và tôm xuất khẩu; cua Cà Mau; hóa chất và phân bón; năng lượng tái tạo; du lịch sinh thái; lâm nghiệp và kinh tế carbon; nông nghiệp sinh thái lúa - tôm; cùng nghề muối di sản và muối sạch. Mỗi sở, ngành, xã và phường được đề nghị chọn từ một đến hai bài toán lớn để giải quyết thay vì dàn trải.

Cách tổ chức thực hiện được mô tả theo hướng doanh nghiệp đứng ở trung tâm thử nghiệm và ứng dụng công nghệ, Nhà nước định hướng, kiến tạo và hỗ trợ nguồn lực, còn viện nghiên cứu và trường đại học cung cấp giải pháp khoa học. Nguyên tắc "6 rõ" gồm rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm và rõ thẩm quyền, hiệu quả, đi kèm các chỉ tiêu định lượng.

Đề án Cua Cà Mau với sáu trụ cột

Riêng với sản phẩm đặc trưng của địa phương, Bộ trưởng đề nghị xây dựng một đề án tổng thể về Cua Cà Mau, gồm sáu trụ cột:

• đột phá công nghệ giống và nguồn gen thuần chủng;
• định danh số và truy xuất nguồn gốc bằng chuỗi khối (blockchain);
• đổi mới công nghệ nuôi theo hướng thích ứng và thâm canh cao cấp;
• công nghệ chế biến sâu và kinh tế tuần hoàn sinh học;
• thương mại điện tử xuyên biên giới và logistics chuỗi lạnh;
• kể câu chuyện thương hiệu gắn với văn hóa bản địa.

Về phân vai, địa phương quản lý quy hoạch vùng nuôi, mã số vùng nuôi và chỉ dẫn địa lý; doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư công nghệ và mở rộng thị trường; các cơ sở nghiên cứu chuyển giao công nghệ giống, nuôi trồng và chế biến.

Cam kết của Bộ và đề nghị với tỉnh

Bộ Khoa học và Công nghệ nêu bốn hành động: ưu tiên bố trí nguồn lực từ các chương trình khoa học công nghệ cấp quốc gia, kết nối mạng lưới tri thức, hỗ trợ về tiêu chuẩn đo lường chất lượng và sở hữu trí tuệ, đồng thời ươm tạo và thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, trong đó có Techfest.

Với tỉnh Cà Mau, Bộ trưởng đề nghị ban hành nghị quyết chuyên đề về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035; thí điểm mô hình mới và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm; đổi mới phân bổ ngân sách theo hướng đặt hàng, cạnh tranh, gắn với sản phẩm và hiệu quả; phát triển nhân lực chất lượng cao, thu hút chuyên gia và đào tạo kỹ năng số; hoàn thiện cơ sở dữ liệu về đất đai, thủy sản và rừng ngập mặn.

Ý nghĩa với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và nhà khoa học Việt Nam

• Doanh nghiệp và hợp tác xã trong các ngành thủy sản, nông nghiệp sinh thái, năng lượng tái tạo có thể xem 8 mô hình trên là hướng ưu tiên khi tìm nguồn lực hỗ trợ.
• Viện nghiên cứu, trường đại học được kỳ vọng cung cấp giải pháp khoa học theo "bài toán" cụ thể do địa phương và doanh nghiệp đặt ra.

Cà Mau được gợi mở những mô hình ứng dụng khoa học công nghệ nào?

Bộ trưởng Vũ Hải Quân nêu 8 mô hình: thủy sản và tôm xuất khẩu, cua Cà Mau, hóa chất và phân bón, năng lượng tái tạo, du lịch sinh thái, lâm nghiệp và kinh tế carbon, nông nghiệp sinh thái lúa - tôm, cùng nghề muối di sản và muối sạch. Các mô hình gắn với doanh nghiệp, hợp tác xã làm hạt nhân, mỗi sở, ngành, xã, phường chọn một đến hai bài toán lớn.

Đề án Cua Cà Mau gồm những trụ cột nào?

Đề án được đề nghị gồm sáu trụ cột: công nghệ giống và nguồn gen thuần chủng, định danh số và truy xuất nguồn gốc bằng chuỗi khối, công nghệ nuôi thích ứng và thâm canh cao cấp, chế biến sâu và kinh tế tuần hoàn sinh học, thương mại điện tử xuyên biên giới cùng logistics chuỗi lạnh, và xây dựng câu chuyện thương hiệu gắn văn hóa bản địa.

Bộ Khoa học và Công nghệ cam kết hỗ trợ Cà Mau những gì?

Bộ nêu bốn hành động: ưu tiên nguồn lực từ các chương trình khoa học công nghệ cấp quốc gia, kết nối mạng lưới tri thức, hỗ trợ về tiêu chuẩn đo lường chất lượng và sở hữu trí tuệ, đồng thời ươm tạo hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo như Techfest.

Nguồn: Tổng hợp từ Cổng TTĐT Bộ Khoa học và Công nghệ (đăng ngày 01/11/2026)