Việt Nam – Nhật Bản ký hợp tác AI và thẩm định nhanh sáng chế

Bản ghi nhớ AI: ba nhóm nội dung hợp tác

Nhân chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, ngày 9/11/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (MEXT) đã trao Bản ghi nhớ hợp tác về nghiên cứu và phát triển trí tuệ nhân tạo. Bộ trưởng Vũ Hải Quân và Thứ trưởng Yasuyoshi Kakita của MEXT là hai đại diện trao văn kiện.

Theo nội dung bản ghi nhớ, hợp tác gồm ba nhóm:

• nghiên cứu và phát triển chung về AI, AI cho khoa học và công nghệ liên quan;
• trao đổi nhà nghiên cứu, chuyên gia; tổ chức hội thảo, tọa đàm và hoạt động nghiên cứu chung;
• chia sẻ kết quả nghiên cứu, thúc đẩy ứng dụng AI vào thực tiễn theo pháp luật mỗi nước.

AI được đưa vào Chương trình NEXUS và đào tạo 100 tiến sĩ

Hai bên nỗ lực mở rộng hợp tác AI thông qua Chương trình NEXUS, phù hợp pháp luật và khả năng nguồn lực mỗi bên. Việc ký kết tạo cơ sở để nghiên cứu, chia sẻ tri thức, mở rộng NEXUS sang AI và hợp tác đào tạo 100 tiến sĩ AI, góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI ở Việt Nam.

PPH Navigator: cách rút ngắn thời gian thẩm định sáng chế

Cùng ngày, Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam và Cơ quan Sáng chế Nhật Bản (JPO) trao Thỏa thuận song phương về thúc đẩy Chương trình thẩm định nhanh đơn đăng ký sáng chế (PPH Navigator). Bộ trưởng Vũ Hải Quân và Tổng Cục trưởng JPO Kasai Yasuyuki chứng kiến việc trao thỏa thuận.

Theo thỏa thuận, Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam sẽ định kỳ cung cấp danh sách các đơn đăng ký sáng chế có yêu cầu PPH. Phía JPO cung cấp bản giải trình lý do chấp nhận bảo hộ sáng chế tương ứng tại Nhật Bản để hỗ trợ công tác thẩm định tại Việt Nam.

Cơ chế phối hợp này hướng tới mục tiêu rút ngắn thời gian trung bình ban hành thông báo kết quả thẩm định nội dung lần đầu xuống còn 8 tháng kể từ ngày tiếp nhận yêu cầu PPH.

Lợi ích kỳ vọng với người nộp đơn sáng chế

Việc triển khai PPH Navigator được kỳ vọng mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học: tiết kiệm thời gian, chi phí đăng ký, đẩy nhanh việc xác lập quyền sở hữu trí tuệ và đưa kết quả nghiên cứu, công nghệ mới vào ứng dụng, thương mại hóa.

Đồng thời, việc tham khảo kết quả thẩm định của JPO góp phần nâng cao hiệu quả xử lý đơn và tạo thuận lợi cho người nộp đơn khai thác giá trị thương mại của sáng chế tại thị trường hai nước.

Ý nghĩa với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và nhà khoa học Việt Nam

• Đơn vị đang hoặc dự định nộp đơn sáng chế tại cả hai nước nên tìm hiểu điều kiện yêu cầu PPH với Cục Sở hữu trí tuệ.
• Nhóm nghiên cứu AI có thể theo dõi các hoạt động trao đổi chuyên gia và nghiên cứu chung khi hai bên triển khai bản ghi nhớ.
• Việc ghi nhận lý do bảo hộ tại Nhật Bản giúp hồ sơ có thêm cơ sở tham chiếu khi thẩm định tại Việt Nam.

PPH Navigator là gì?

Đây là thỏa thuận song phương giữa Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam và Cơ quan Sáng chế Nhật Bản về Chương trình thẩm định nhanh đơn đăng ký sáng chế. Theo đó JPO cung cấp bản giải trình lý do chấp nhận bảo hộ sáng chế tương ứng tại Nhật Bản để hỗ trợ thẩm định tại Việt Nam.

Thời gian thẩm định sáng chế dự kiến rút ngắn còn bao lâu?

Cơ chế phối hợp hướng tới mục tiêu rút ngắn thời gian trung bình ban hành thông báo kết quả thẩm định nội dung lần đầu xuống còn 8 tháng kể từ ngày tiếp nhận yêu cầu PPH.

Bản ghi nhớ AI giữa hai nước gồm những nội dung nào?

Gồm nghiên cứu và phát triển chung về AI; trao đổi nhà nghiên cứu, chuyên gia, tổ chức hội thảo và nghiên cứu chung; chia sẻ kết quả, thúc đẩy ứng dụng AI vào thực tiễn theo pháp luật mỗi nước.

Nguồn: Tổng hợp từ Cổng TTĐT Bộ KH&CN (đăng ngày 09/11/2026)